Vườn Hoa Đạo:Bạn có biết: Đạo Hữu Thừa Thiên (Huệ Nhat) thanh viên nhóm TuBiTam đa tinh dây hoan toan sau gan hon 1 nam coma ! NAM MO BON SU THICH CA MAU NI PHAT.

Ghi Nhận và Góp Nhặt:

BÀ CHÚA XỨ Ni Sư Như Thủy Thuở xưa có một anh chàng xấu xí kia, con nhà nghèo, thất học, phải sinh sống bằng nghề khuân vác mướn ngoài chợ. Người ta gọi anh là thằng Bu. Bu làm việc siêng năng giỏi dắn nên cuộc sống của anh không lấy ǵ làm chật vật cho lắm. Có điều anh rất buồn khi chung quanh chẳng có ai coi trọng nể v́ anh hết. Cũng như hầu hết mọi người, anh thèm thuồng được quyền uy, ḷng ái mộ khát ngưỡng của đồng loại. Mặt mũi anh đă không thuộc loại đẹp trai, anh lại không có một làn hơi thiên phú để ca vọng cổ hay tân nhạc, nên anh không thể tiến thân bằng con đường văn nghệ. Anh lại tứ cố vô thân không tiền của nên khó mà mua danh vọng chức tước, chữ nghĩa lại chẳng bằng ai.... Vậy th́ phải làm cách nào cho thiên hạ ngán ḿnh đây ? Suy nghĩ suốt một đêm chàng Bu nẩy ra một sáng kiến. Một hôm, sau vài ly ba xị đế, Bu đến ngồi trước miễu Bà Chúa Xứ. Bu đến trước cửa miếu, ngồi lắc lư ợ ngáp liên hồi.... Ban đầ�u chỉ có bọn trẻ con tụ tập chung quanh anh. Sau đó là các bà vô công rỗi nghề, rồi dần dần có đến cả hội đồng bô lăo của làng nữa. Người ta nh́n nhau th́ thầm : "Bà về !  Bà về !". Vài mụ đàn bà góp ư : Khoảng nửa tháng nay đêm nào tôi cũng thấy có cục lửa to xẹt lên xuống ngang cḥm cây nầy. Tui sinh nghi trong bụng mà không dám nói ra chớ. Mỗi người góp một ư, vàng hương hoa quả được mang đến và chàng Bu nghiễm nhiên thành cái xác của Bà Chúa Xứ. Từ đó, Bu không c̣n phải đi khuân thuê vác mướn nữa, người ta gọi anh bằng "Bà", bằng "Ngài", xúm xít cười vả lả, đón rước những lờ�i nũng nịu, ơng ẹo thốt ra từ đôi môi xám xịt của Bu. Anh mặc áo lụa quần sa ten trắng, đi hài cườm, thoa son phấn và đeo đồ trang sức. Một tháng sau, Bu đă có vô số người ái mộ. Những kẻ trước kia ḍm Bu chỉ bằng nửa con mắt bây giờ lại kính cẩn lễ bái đón nhận từng mệnh lệnh của anh. Người ta đến xin bùa phép của anh để mua may bán đắt, để được sanh con trai, con gái, đánh đề, đánh bạc, đua ngựa, đá gà v.v.... Bởi v́ chư Phật và Bồ Tát thường ít khi chịu khó ch́u ḷng những tham vọng ấy của chúng sanh, thánh thần th́ bận thưởng thiện phạt ác, ma quỷ th́ đ̣i ăn hối lộ. Duy có anh Bu không đ̣i hỏi ǵ cả, ngoài việc ước mong được thiên hạ ch́u chuộng, tâng bốc vuốt ve ḷng tự ái của ḿnh. Ba tháng trôi qua, những cuộc lên đồng cầu đảo bất kể đêm ngày đă khiến Bu xuống sắc rơ rệt. Lớp son phấn dày cộm không che khuất đôi mắt dầy quầng đen. Càng đông người tín mộ, anh càng phải lên đồng thật xuất sắc.... Anh không c̣n đủ th́ giờ để ăn uống ngủ nghỉ.... Những lúc mệt quá, anh cũng muốn nghỉ ngơi "thăng đồng" để trở lại đời sống b́nh thường của anh... nhưng những lúc ấy anh phải trở lại chấp nhận cái bản thân b́nh thường thấp kém của anh Bu khuân vác  mướn, một điều mà anh muốn chối bỏ, anh phải chịu đựng những ánh mắt lạnh nhạt khinh bỉ của người chung quanh. Người ta sẽ gọi anh bằng "thằng", bằng "mầy". V́ thế, dù mệt mỏi anh vẫn phải đồng hóa ḿnh với Bà Chúa Xứ. Bạn thân mến: Số phần của anh chàng Bu nầy sẽ ra sao?  điều nầy tùy thuộc vào anh. Nếu Bu khám phá ra rằng chính ḿnh là nạn nhân của tṛ chơi lên đồng ấy, rằng sau những lúc trà nghiêng rượu nhạt.... Anh cũng phải trở về đối mặt với con người thật của anh : một anh Bu tầm thường, vô danh tiểu tốt. Nếu anh nhận thấy rằng anh đang bày tṛ điên loạn và trong cảnh giới cuồng điên đó anh đă được sự tung hô tán tụng của những người điên khác. Và nhất là những danh vọng hăo huyền đó cũng chẳng thú vị ǵ cho lắm. Tại sao anh không trở về với anh Bu khuân vác thường ngày. Dù không được sự nể v́ kính trọng của bàng dân thiên hạ, nhưng ít ra anh cũng c̣n có cái thế giới tỉnh táo chân thật của con người tầm thường và b́nh thường. Mặt khác nếu anh không thể nào chấp nhận con người chân thật của ḿnh, th́ anh cứ tiếp tục bám vào cái vỏ của Bà Chúa Xứ bôi son trét phấn, ḥ hét ban phúc giáng họa cho được đông người ái mộ.  Tín đồ càng đông th́ "Bà" càng phải thiêng. Và nếu Bà Chúa Xứ không c̣n hợp thời trang nữa th́ anh có thể đổi danh hiệu thành bà Ngũ Hành, Cửu Thiên Huyền Nữ, hay là Cô.... Cậu nào đó. Nước đời lắm nỗi, chúng ta chỉ có thể đoán chắc một điều là... giữa lớp danh vọng hư huyễn phù hoa đó, anh chàng Bu sẽ chết lần chết ṃn. Thể xác mệt mỏi tinh thần điên đảo.... Nếu tṛ chơi cứ tiếp tục th́ chung cuộc anh sẽ vào nhà thương dành cho bệnh tâm thần. Bạn thân mến: Câu chuyện trên đây tôi đă đau xót viết cho riêng ḿnh, nói với bạn cũng có nghĩa là tôi độc thoại một ḿnh. V́ tôi không tin tưởng rằng có một cuộc đối thoại thực sự cảm thông khi chúng ta mỗi người c̣n đang ngóng về một hướng, măi miết đuổi bắt những lư tưởng tận đâu đâu.... Tôi chỉ muốn hỏi bạn đă có lúc nào bạn thấy ḿnh giống hệt anh Bu trên đây không ? Riêng tôi, tôi c̣n nhớ rất rơ ràng thuở bé tôi rất là hồn nhiên, không nhớ ḿnh là trai hay gái, đẹp hay xấu, giàu hay nghèo, giỏi hay dở ǵ hết. Tôi sống thoải mái và vô tư như một chú gà con th́ bỗng nhiên, dần dần tôi nghe người chung quanh nhận xét rằng tôi không đẹp bằng chị tôi, không giàu bằng nhà hàng xóm, không giỏi bằng bạn bè chung quanh... và cũng dần dần từ đó, tôi bắt đầ�u cảm thấy thống khổ kịch liệt khi thấy sao mà ḿnh tầm thường quá đỗi... Không có một sở trường ǵ để tự "lăng xê" ḿnh, làm nổi bật ḿnh lên trước bàng dân thiên hạ. Rất nhiều đêm tôi niệm danh hiệu Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, cầu mong sao cho ḿnh được đẹp, được sang, được giỏi hơn thiên hạ. Mặt khác tôi cố gắng thức khuya dậy sớm bỏ ngủ quên ăn để học cho bằng bạn bè, những người hơn tôi cả tài lẫn sắc... để ít ra ḿnh cũng chứng tỏ được cái khả năng của ḿnh, rằng ḿnh không phải là con số 0. Bạn ạ: Đó chỉ là một thí dụ, một phần rất nhỏ trong cuộc đời đa thù phức tạp của chúng ta. Điều khổ tâm nhất của chúng ta hằng ngày không phải là chuyện sanh, già, bệnh, chết, v́ đó là một lư đương nhiên, không ai tránh khỏi, chúng ta thường khốn khổ, bứt rứt v́ cái bản ngă của ḿnh, sao mà ḿnh nhỏ nhoi tầm thường quá, không có tí ti nào khả ái, khả kính dưới mắt ta và người chung quanh hết. Những lúc đố�i mặt với chính ḿnh, ta phải cay đắng mà nhận chân rằng ta chỉ là một nhân vật quá mức tầm thường, một con số 0 to tướng. Thế là anh chàng Bu trong ta bắt đầu tham gia vào tṛ "lên đồng". Từ con số 0 tùy theo cơ hội, hoàn cảnh và nhu cầu của người ái mộ chung quanh mà chúng ta sẽ thành một cái ǵ đó.... Mỗi người đội một danh hiệu khác nhau nhưng cùng giống nhau ở một điểm là cố chối bỏ con người tầm thường chân thật của ḿnh để sống dưới lớp áo của những nhân vật rất mực phù hoa và giả dối.... Và bạn ơi: Một điều kỳ thú là chỗ chúng ta lẩn trốn sợ hăi, lại chính là chỗ mà các thiền sư đại ngộ. Lục Tổ há chẳng xác định một cách hùng hồn rằng: "Bản lai vô nhất vật" đó sao? Dưới bất cứ lớp áo nào và nhăn hiệu nào, bạn và tôi điều phải công nhận rằng, trong những giây phút chiếu soi nh́n lại ḿnh, ta thấy ḿnh quả là "Vô nhất vật" nghĩa là "Ta không là ǵ cả, ta không phải là Bà Chúa Xứ, bà Ngũ Hành, Cô Cậu ... ǵ hết, không là ǵ hết..." nhưng ta vẫn thấy nghe hiểu biết rất rơ ràng, cái khả năng "kiến văn giác tri" ấy chúng ta điều b́nh đẳng như nhau. Đây chính là Lục Tổ nói: "Đâu ngờ tánh ḿnh bản lai thanh tịnh, đâu ngờ tánh ḿnh vốn tự đầ�y đủ cả v. v... đó bạn". Khi anh chàng Bu không c̣n lên đồng nữa, không c̣n là ông kia bà nọ th́ không phải là anh ta chết, anh ta chỉ mất - mất hết những cái ǵ giả dối không phải là ḿnh thôi. Nếu bạn thấy rằng "bà đồng" của ḿnh hăy c̣n thiêng lắm, và thà rằng em đội lốt, mang mặt nạ, ch́u theo thị hiếu của bàng dân thiên hạ, để được thờ phụng tung hô... và được vô vàn quyền lợi phụ tùng khác, th́ bạn cứ tiếp tục. Không có ai, sẽ không có ai dám lên án, chỉ trích hay cười cợt bạn đâu.... V́ lên án Bà Đồng cũng có nghĩa là lên án luôn đám quần chúng đang ái mộ, và ai mà dại ǵ đứng ra chọc giận thiên hạ nhiều như thế. Bạn có thể yên tâm mà tiếp tục....  Nhưng... nếu như có hôm nào, quá mệt mỏi với cái tṛ chơi xốc nổi ấy, mặt nh́n tận mặt, soi lại ḷng ḿnh giữa cảnh hoang tàn của trà ôi, rượu nhạt, hoa héo, hương phai, nh́n thấy người chung quanh cũng chán chường mệt mỏi không kém ḿnh... th́, bạn hăy thử một lần, làm sống lại con người năm xưa của chính ḿnh, của anh chàng Bu khuân vác thử xem. Điều này đ̣i hỏi nơi bạn rất nhiều can đảm và hy sinh, v́ bạn sẽ mất hết uy danh, quyền lợi, mất hết những người ái mộ cung nghinh, bạn sẽ bị xem thường, khinh rẻ.... Bạn phải hy sinh hết vàng son, phấn sáp, danh lợi cùng uy quyền để đi may thuê cuốc mướn, phải đổ mồ hôi nước mắt mới có miếng ăn. Thế nhân thường đi t́m sự thực, nhưng sự thực lại quá ư phũ phàng không giống như ta hằng mơ tưởng... nên... thà rằng, cứ nhắm tít mắt lại để c̣n có một thế giới hoa mộng, huyền ảo, mê ly. Câu chuyện này xin dừng lại nơi đây, v́ tôi bất chợt nhận ra rằng, dường như tôi đang lên một cơn đồng xuất sắc hơn, hợp thời trang hơn... bà đồng thường, đôi khi ta ngỡ rằng ḿnh đă thức dậy, đi ra khỏi cơn mơ, nhưng sau đó thật lâu, ta mới vỡ lẽ ra rằng ḿnh chỉ thay đổi t́nh tiết của giấc mơ mà thôi và điều mà ta thấy ḿnh đang lên đồng thật xuất sắc là... khi có một hành động nào đó của ta được nhiều người vỗ tay tán tụng, khi mà từ cái Không, ta trở thành Có, và cái Có này, ngày càng bành trướng nẩy nở ra. Chính những tràng pháo tay đă báo hại chúng ta không ít, nó xui ta cứ tiếp tục... chiêm bao, để được khen hoài khen măi, bạn có thấy như vậy không ? Hèn chi mà trong kinh Duy Ma Cật, Bồ Tát khuyên ta cứ làm đi, làm mọi việc để lợi ḿnh và lợi người, nhưng phải làm sao để cả "Tam luân" đều không tịch, nghĩa là không thấy có ḿnh, có người và có pháp nữa, chỉ đem thân huyễn làm việc huyễn (dĩ huyễn thân tác huyễn sự) mà thôi. Các Ngài khôn quá phải không ?

 

Bạn c̣n nhớ hay đă quên: Hoà Thượng Thích Thiện Minh, Linh hồn của Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam bị chính quyền Cộng Sản Việt Nam giết ngày 17 tháng 10 năm 1978 tại Sài G̣n.

Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm. Nếu là người, tôi sẽ chết cho quê hương !!!

 

Tăn mạn: Thầy Tuệ Sỹ trong truyện ngắn bản Piano Sonata số 14, thày đă đưa ra một câu tự hỏi khá độc đáo:"Nếu tất vạn vật đều Vô Thường, th́ chắc ǵ cái Vô Thường lại không Vô Thường? Mp3 file download"

Xuân Hạ Thu Đông Rồi Lại Xuân-Điểm Phim by Toại Khanh (Mp3 file, DiệuHiền: Tŕnh Bày; Âm Thanh: DươngTiêu)Rất Hay Nên Nghe

Những Chuyện Vi Tiếu mang tính triết lư Đạo và Đời của DươngTiêu(Mp3 -Âm Nhạc: DươngTiêu; DiệuHiền: Tŕnh Bày)

Chương 1. Ngôi chùa Trên núi   Ngôi chùa Sắc Tứ Hưng Phước Tự nằm trên một triền đồi thoai thoải, mặt chùa quay ra hướng đông nam hướng về phía biển đông. Lưng chùa tựa sát vào vách núi. Chung quanh là những điện đường ngang dọc, xây theo lối cổ tự ngày xưa. Đây là một chùa bề thế được bao đời chúa Nguyễn sắc phong cho các vị trụ tŕ tiền nhiệm tại đó. Nên trong ḷng ai cũng cung kính nể v́. Lư do là chùa xây dựng rất đúng với thuật phong thuỷ. Do vậy mà đời đời truyền nối ngọn đèn Thiền gần mấy trăm năm mà chưa có một vấn đề ǵ sơ hở xảy ra. Sở dĩ được như vậy là từ Hoà Thượng khai sơn cho đến những vị Tăng Cang qua nhiều chặng đường của lịch sử là những bậc tu hành đắc đạo và đạo đức thật trác tuyệt, cho nên trên từ Vua chúa, quan lại dưới đến thứ dân ai ai cũng đều một ḷng ngưỡng mộ cung kính. Cũng có nhiều người không thích lắm về cách cư xử của triều đ́nh là dành cho chùa quá nhiều đất đai và nhiều quyền lợi khác nữa. Do vậy mà thỉnh thoảng vẫn có những chuyện thị phi nho nhỏ. Một hôm dân làng đi lễ và ngày ấy cũng là ngày Hoàng Thân Quốc Thích lên chùa lễ bái nguyện cầu. Trong đám người đi lễ ấy có hai nho sinh áo quần nhu nhă và họ là những người trí thức đương thời, nên cách đối đáp của họ có phần liên quan đến lịch sử. Một người bảo: - Theo tiện sinh th́ vua quan hà tất phải vào chùa lễ Phật. Hoặc giả nên làm chùa tại cung nội hay lập đền thờ riêng tại nhà có lẽ hay hơn. Người kia đáp: - Ngay cả chúng ta cũng phải lên đây lễ. V́ chùa đây thiêng; có Sư Cụ trụ tŕ đạo cao đức trọng, là một bậc tu hành chân chánh nên chúng ta mới đến lễ bái nguyện cầu. Nếu chùa mà nhiều vị trụ tŕ chỉ lo bái sám, nhiều khi c̣n bói toán, coi quẻ, xem gị nữa, th́ ta đến đó để làm ǵ chứ đừng nói đến vua quan của triều đ́nh! - Đại huynh nói phải và chí lư lắm. Sở dĩ chúng ta đi chùa nầy v́ cảnh trí đẹp và cũng có cảnh nam thanh nữ tú đi cùng, nên tiện sinh rất hân hoan chờ đón được những ngày như thế nầy. Nhưng tiện sinh có điều không hiểu, kính nhờ đại huynh phân giải dùm. - Nếu là chữ của Thánh Hiền, th́ chắc là đệ hơn huynh; nhưng có điều ǵ khác th́ cứ xin tỏ bày tự sự. - Nguyên là tiểu đệ nầy hay nh́n thấy vua chúa lễ Phật mà chư tăng ni không theo phong tục nước ḿnh lễ Vua chúa, mà đôi khi vua chúa c̣n lạy cả chư tăng nữa. Ví dụ như vị Sư Cụ trụ tŕ chùa Hưng Phước nầy là một? - Việc ấy đă có sự sắp xếp rơ ràng rồi, thiết nghĩ đệ quên rồi chứ. Đây là nguyên nhân của đầu đuôi câu chuyện: Khi đức Phật thành đạo dưới cây Bồ Đề tại Ấn Độ, th́ kể từ lúc đó mọi người mới biết đến danh từ Phật và v́ Phật cũng là người Hoàng Tộc, do vậy các vua quan thuở bấy giờ đến đảnh lễ Phật cũng là việc tự nhiên. Vả lại ở Ấn Độ, họ chia con người trong xă hội ra làm bốn giai cấp, mà giai cấp đứng đầu vẫn là giai cấp giáo sĩ, giai cấp thứ hai mới là giai cấp vua chúa, giai cấp thứ ba là thương nhân, thứ tư là giai cấp b́nh dân. Lại cũng c̣n có thêm một giai cấp nữa, đó là giai cấp hạ tiện; chỉ chuyên đi làm đầy tớ cho người, trong khi đó Phật giáo được du nhập vào Trung Quốc và Việt Nam chúng ta đầu tiên chẳng thích hợp mấy v́ lẽ đạo Phật chủ trương không bái lễ Quân Vương, khác với đạo Nho của chúng ta, xem vua chúa là cha mẹ của thần dân. Trên vua chúa không có ai nữa cả. Ngoại trừ thiên tử ở trên trời. - Sao mà đại huynh rành quá! Và c̣n nữa, - Thế th́ tại sao các vị sư lại không lạy vua chúa ở Trung Hoa và nước ta? - Theo quan điểm và lập luận của Hoàng Huyền th́ Sa Môn tức các vị tăng sĩ phải lễ kính Vua; ông ta xuất thân là con của quan Nam Quận Công Hoàng Ôn, thông minh có tài và rất tự hào. Tiếp nối chức tước của cha, Hoàng Huyền cũng thâm hiểu về Phật giáo và sau khi gặp gỡ tổ Huệ Viễn tại Lô Sơn, lúc đầu rất kiêu ngạo; song lúc gặp mặt Tổ đă chí tâm cung kính, sau đó chỉ một câu đối đáp thôi là hoàn toàn kính trọng Tổ. Tuy vậy, cái chất Nho Giáo ăn sâu trong ḍng máu Trung Hoa; nên năm 402 sau khi nắm quyền bính trong tay, Hoàng Huyền ra lịnh sa thải Tăng Ni, cho rằng Tăng Ni hư hỏng và làm phát sinh nhiều tệ trạng cần phải thanh lọc, chỉ giữ lại ba dạng Tăng Ni như sau: Một là người có thể giảng giải về kinh điển, xướng nói lên nghĩa lư; hai là người tu hành nghiêm ngặt, giữ giới trọn đủ, thường ở nơi chùa viện; ba là người tu dưỡng trên núi; không làm các chuyện thế gian. Để trả lời cho quan điểm và lập luận của Hoàng Huyền, Ngài Huệ Viễn bảo rằng Sa Môn không cần phải lễ kính Vua như sau: “Những ǵ trong kinh Phật nói, thường phân làm hai khoa; một là ở trong thế tục mà hoằng pháp; hai là xuất gia tu đạo. Ở trong thế tục th́ cái lễ với bề trên, cái kính với tôn thân, cái nghĩa của trung hiếu. Kinh văn đều có nói đến. Ba giáo huấn ấy Thánh Điển dạy rất rơ, sự giáo huấn ấy đồng với luật chế của Vua, là điều phải làm, dường như hoàn toàn khế hợp với nhau về phương diện nầy hoàn toàn không có ǵ khác, nghĩa là các Phật tử tại gia phải lễ kính Vua, song c̣n xuất gia vốn như người khách ngoài thế gian nầy hành tích không dính bám vào bất cứ ǵ. Giáo Pháp mà họ tuân theo là thấu rơ bao tai hoạ luỵ phiền cũng do nơi có thân thể nên chẳng cầu giữ thân nầy là nhằm để dứt hoạ hoạn; biết rành đời đời phải sinh sinh là do nơi thuận theo lẽ biến hoá của đất trời. Thế nên không thuận theo lẽ hoá ấy là cốt để cầu được tông yếu. Cầu tông như thế không thể do thuận hoá mà có được; người xuất gia không coi trọng sự ban ân cho được sống hanh thông khoái lạc; diệt các hoạ hoạn không do nơi bám giữ thân nầy mà thành được; thế nên người xuất gia chẳng v́ các lợi lạc được sống ấm no đầy đủ. Lư nầy hoàn toàn ngược lại với thế tục. Đạo và thế tục khác nhau như thế ấy”. Tuy vậy, mặc dù đế triều của Hoàng Huyền chỉ kéo dài đến năm 404 là chấm dứt. V́ Lư Dụ khởi binh công phạt và giết chết Hoàng Huyền. Năm 403, Hoàng Huyền đă chính thức ban chiếu, chính thức chấp nhận cho Sa Môn không cần lễ kính vương giả nữa, v́ biết rằng những nhà Nho sau nầy đa phần vua chúa nghe theo; nên Tổ Huệ Viễn đă cho soạn luận “Sa Môn Bất Kính Vương Giả”. Và kể từ đó về sau Trung Hoa cũng như Việt Nam chúng ta, Sa Môn không cần lễ vua chúa mà ngược lại đôi khi vua chúa phải lễ Sa Môn. Ví dụ những ông vua đó là học tṛ, đệ tử của các vị Tăng Cang, Hoà Thượng[1]. - Quả thật đại huynh là người tinh thông Hán Sử, nhưng c̣n Huệ Viễn là ai thế? - Đó là Ngài Huệ Viễn ở chùa Đông Lâm, núi Lư Sơn bên Trung Quốc. Ngài họ Dă, người làng Nhạn Môn, thoạt đầu sư học Nho, năm 21 tuổi xuất gia, thờ Ngài Đạo An làm thầy. Sư thông hiểu giáo lư sâu sắc của Đại Thừa. Bấy giờ ở Tương Dương xảy ra giặc giă loạn lạc, Đạo An phải phân tán học tṛ. Sư từ biệt Thầy về Kinh Châu qua La Phù, Tầm Dương thấy đỉnh Lư Sơn, cảnh trí thanh tịnh. Sư bèn trụ tŕ ở mé bắc ngọn núi nầy. Sư đă cùng với Tăng Tục 123 người lập thành Bạch Liên Xă, chuyên tu Tịnh Nghiệp, trước tượng Phật Vô Lượng Thọ. Sư soạn cuốn Pháp Tín Luận, để xướng thuyết Niết Bàn thường trụ, nêu ra luận điểm Sa Môn không cần phải kính trọng hạng vương giả. Sư ở núi Lư Sơn hơn 30 năm, không hề ra khỏi núi, chỉ tiễn khách tới núi Hổ Khê th́ thôi. Sư viên tịch vào tháng 8 năm Nghĩa Hy 12 đời nhà Tấn, thọ 83 tuổi. - Xứng mặt là một đại huynh thuộc hàng Nho Gia của Việt Nam chúng ta đấy chứ! Như vậy ở đầu thế kỷ thứ 5 sau tây lịch, năm 403 cho đến nay, các vị sư đều như thế. C̣n riêng Việt Nam chúng ta th́ sao đại huynh? - Như đệ biết đấy, thời ấy Việt Nam chúng ta vẫn c̣n bị nhà Hán, rồi nhà Tấn, rồi nhà Đường cai trị. Tất cả văn học chữ nghĩa, lễ nghi ǵ ǵ đi nữa, đều phải rập khuôn theo Trung Hoa. Do vậy, Trung Hoa sao th́ Việt Nam vậy. Thời sau đó, đầu thế kỷ thứ 6, ông Lư Nam Đế khởi nghĩa chống Trung Hoa và chính ông cũng là người đă ở chùa cho nên việc không lạy Vua, ông ta chấp nhận được. Rồi đến đời Đinh, Lê, Lư, Trần v.v….những ông Vua Việt Nam của chúng ta cũng xuất thân từ cửa chùa như Lư Công Uẩn, tức là Lư Thái Tổ đấy, sáng nghiệp ra triều Lư (1010 đến 1222) và đă ăn cơm chùa ṃn cả răng; không lẽ ông Vua nầy bắt Thầy ḿnh là Vạn Hạnh Thiền Sư và Lư Khánh Vân lạy ḿnh sao?. Điều ấy chắc hẳn không có. V́ lẽ nội cái đạo Nho cũng đă sai rồi, làm sao nói đến đạo Phật được. Đó là chưa kể những ông Vua cuối đời nhà Lư như Lư Huệ Tông đă bỏ ngôi đi tu, thành đạo hiệu là Huệ Quang. Và đă nhường ngôi cho con là Lư Chiêu Hoàng, trị v́ thiên hạ. Sang đến nhà Trần, ông Vua Trần Thái Tông đă chán mùi tục luỵ, cung cấm và vị quân sư Trần Thủ Độ nên nhà Vua mới nói rằng: “Trẫm xem ngai vàng như đôi dép bỏ”. Điều ấy chắc hẳn chẳng phải v́ giận hờn mà v́ lẽ thấy đời là ảo mộng, cho nên mới vào núi Yên Tử để xuất gia theo Phật, nhưng Quốc Sư Phù Vân thửơ ấy đâu có chấp nhận. Vả lại Trần Thủ Độ đâu có để cho Vua yên. Thượng Hoàng không tu được th́ cháu nội của Thượng Hoàng đi xuất gia đó là Vua Trần Nhân Tông. Tức là Điều Ngự Giác Hoàng đấy. Ngài đă nhường ngôi cho con là Anh Tông để đi xuất gia. Và vẫn c̣n làm lợi cho Tổ Quốc là đem Huyền Trân Công Chúa gả cho Chế Mân và Chế Mân đă dâng hai châu: Châu Ô và Châu Rí đó. Nếu không có Huyền Trân Công Chúa đời Trần, th́ nước Việt Nam đâu có Huế và Quảng Nam của chúng ta ngày nay, để rồi mai nầy các Vua triều Lư, nhà Mạc, nhà Hồ, nhà Hậu Lê, có cơ hội vùng vẫy cho đến tận mũi Cà Mau đến ngày nay. Chưa hết khi Nguyễn Ánh Gia Long thua Nguyễn Huệ Quang Trung phải chạy sang Xiêm La tức Thái Lan ngày nay cầu viện. Nếu không nhờ chư Tăng và Vua Chúa Thái Lan cho ẩn náu vào cuối thế kỷ thứ 18, th́ làm sao trở về khôi phục lại quê hương, mà lên ngôi năm 1802 để dựng nghiệp đế. V́ vậy cho nên sau khi lên ngôi, Vua Gia Long Hoàng Đế đă sắc phong dựng chùa Phổ Phước, chùa Khánh Vân, Chùa Cảnh Phước ở Bangkok để cảm cái ân, cái nghĩa cứu giá của Vua Chúa cũng như quân thần trong khi sống loạn ly mà vẫn c̣n cái hồn gửi về nơi cố quốc. - C̣n Sắc Tứ Hưng Phước Tự là sao đại huynh nhỉ? - Cái tiểu sinh nầy, ta là Nho sinh, chứ đâu phải tiểu tăng mà cái ǵ cũng hỏi vậy ḱa, làm như Ta là Tiểu Hoà Thượng không bằng. Nhưng thôi nể lời đệ ta trả lời luôn đây. Nhưng nhớ rằng lần sau không được hỏi thêm ǵ nữa đấy. Chúng ta phải lên ngoạn cảnh chùa và lễ Phật nữa chứ! Chữ Sắc có nghĩa là lệnh. Chữ Tứ có nghĩa là ân phước. Có nghĩa là có lệnh ban ân phước cho chùa nầy. Nhưng ban cho cái ǵ – Đó là chức Tăng Cang hay Hoà Thượng của các vị Tổ tại đây. V́ vua nể đạo cao đức trọng của chư vị, mà sắc phong như thế, đệ nên nhớ rằng thời quân chủ chỉ có vua là trên, không c̣n ai trên Vua nữa hết. C̣n tên chùa Hưng Phước có lẽ do Hoà Thượng Khai Sơn đặt cho. C̣n chùa nầy như đệ biết đấy đă tồn tại nơi nầy qua mấy trăm năm rồi đó. Thôi chúng ta hăy cùng vào chùa đi. Chùa có năm gian, ở giữa là gian thờ Phật Tổ, A Nan, Ca Diếp đứng hầu hai bên. Phía bên trên cùng thờ tam thế Phật, gồm A Di Đà, Thích Ca, Di Lặc, và tầng dưới thờ Hoa Nghiêm Tam Thánh Thích Ca Văn Thù và Phổ Hiền. Gian bên mặt từ ngoài nh́n vào thờ Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhăn, và kế bên thờ Hộ Pháp Vi Đà. Gian bên trái đối diện thờ Thế Chí, gian kế tiếp thờ Địa Tạng. Chung quanh tường thờ các vị Bồ Tát và các vị A La Hán. Phía sau thờ Tổ và chư vị Thánh Tăng. Phía trước cửa chánh điện thờ Tiêu Diện Đại Sĩ và Quan Thánh Đế Quân. - Cả chừng đó Phật và Bồ Tát, đệ muốn cầu ǵ th́ cứ cầu, muốn xin ǵ cứ xin. - Nhưng ai nấy cũng đều trầm ngâm cả làm sao biết ai gật đầu chấp nhận mà xin? - Th́ đệ cứ khấn đi, thế nào cũng có sự linh hiển nếu đệ nhất tâm. Nhưng đệ muốn xin ǵ? - Làm sao mà đại huynh hỏi điều thầm kín ấy được. Chỉ có Phật Bồ Tát mới biết được ḷng của Tiểu Đệ nầy thôi - Chẳng có ǵ bí mật cả. Thôi đệ hăy khấn đi - Nam mô Đại Từ Đại Bi Quan Thế Âm Bồ Tát, Nam mô Tầm Thanh Cứu Khổ Cứu Nạn Quan Thế Âm Bồ Tát, Nam mô Tồi Tà Phụ Chánh Quan Thế Âm Bồ Tát. - Cái ǵ mà nhiều Bồ Tát thế! Chẳng thấy khấn nội dung ǵ cả? - Từ từ đă đại huynh. Nhưng điều nầy bí mật - Đoạn khấn thầm Nam mô ….cho con…., như vậy …. Kính mong Ngài…Nếu thành tựu….con sẽ không bao giờ quên. - Nghe chẳng rơ ǵ hết - Thôi th́ cứ cho là bí mật đi. Nhưng đại huynh muốn hiểu làm ǵ. Đây là chuyện riêng của tiểu đệ mà. Thế đại huynh có cầu nguyện ǵ chưa? - Sao đại huynh thấy mắc cỡ quá. Người đi lễ quá chừng mà tự nhiên ḿnh là nho sinh cứ vái lạy như thế này xem ra các ả tín nữ phía sau họ cười cho. - Nếu thế th́ đừng đi chùa vẫn hơn. - Nhưng chùa là chỗ Thiện của làng mà, tại sao mà không đi? - Thôi chúng ta ra bên ngoài để xem phong cảnh một tư đă - Người xưa thật có mắt. V́ lẽ ǵ chùa được gọi là “Tự”? V́ sao có chữ nầy đệ có biết không? - Đến đây th́ đệ cũng bí lối. Kính nhờ đại huynh đă thương th́ thương cho trót xin giải nghĩa dùm - Thôi được nghe đây! Ngày xưa Vua Trung Hoa tiếp các vị sứ thần và các nước chư hầu ở một nơi gọi là “Tự”. Sau nầy cơ ngơi đồ sộ, mới tiếp nơi những dinh cơ khác, chứ ngày xưa tiếp ở chỗ nhỏ thôi, chữ Tự nầy viết gồm hai bộ. Đó là bộ Thổ và bộ Thốn. Bộ Thổ là tượng trưng cho đất, mà đất th́ trong nhà Phật cho là vô thường, v́ cái ǵ có h́nh tướng đều hư vọng cả. Ngay cả thân tứ đại nầy của chúng ta, cũng được cấu tạo bằng bốn chất lớn ấy, theo như lời Phật dạy; đó là: Đất, Nước, Gió và Lửa. C̣n một bộ nữa gọi là bộ Thốn mới thành chữ Tự được. Bộ thốn ngoài nghĩa là một tất gồm 10 phân, hoặc sự nhỏ bé; nhưng cũng c̣n một nghĩa nữa là tất bóng quang âm khá tiếc. Cả hai chữ nầy diễn tả sự vô thường hết; mà ngôi Vua ai chẳng muốn bền vững lâu dài; Nếu dùng măi chữ Tự th́ không lâu phải thay đổi triều đại. Do đó từ đời Nhà Hán trở đi ở bên Trung Hoa, chữ Tự chỉ để cho chùa dùng và c̣n thêm vào bên sau chữ Miếu nữa, để trở thành một danh từ mà nơi đó chỉ thờ Phật chứ không phải của Vua. - C̣n Việt Nam th́ sao? - Các đời Vua hậu Lê của chúng ta cũng tiếp các sứ thần ngoại quốc tại chùa. V́ lẽ chư Tăng là những người hay chữ, có thể giúp cho Vua Chúa và các quan, bút đàm bằng chữ Hán dễ dàng hơn. Do vậy mà tiếp ở chùa. Nhưng chùa ở đây là chùa Quán Sứ. Chữ Quán Sứ nghĩa là nơi các sứ thần ở lại. Chữ quán được viết chung hai bộ là bộ quan và chữ xá. Như vậy đúng ư của các Vua hơn; nên chữ Quán dùng từ ấy đến nay. Sau nầy khi kinh đô triều Nguyễn dời vào Thuận Hoá, rồi th́ chùa Quán Sứ tại Hà Nội do chư Tăng ở, chứ Sứ của các nước khác, không c̣n đến để trú tại đó, để được Vua tiếp nữa. - Quả thật Việt Nam cũng hay đấy chứ đại huynh nhỉ! - Coi chừng cái đuôi của Nho sĩ bị loài ra, và người đời xem thấy chướng lắm đấy! Làm sao cho bằng Phật giáo thuở bấy giờ. Đệ thấy không! Chùa nào cũng lầu ngang dăy dọc, điện trước, đền sau c̣n hơn cung Vua nữa. C̣n Vua chúa ǵ mà cho phải đạo chứ. Có ông như Vua Thành Thái, c̣n phải vượt thành vào chùa để hỏi ư Hoà Thượng Hải Thiệu nữa đấy. Tuy rằng các vua ấy đều học Nho Học để tiến thân, giữ nghiệp đế cũng như chăn dân trị nước, chứ có ai nhờ Phật học mà thành đâu?. - Sao mà đệ ganh tỵ với những bậc xuất thế làm ǵ. Họ suốt đời chỉ tu theo hai chữ “không tướng” trong kinh Kim Cang mà thôi. Có ǵ đâu mà phải tiếng to tiếng nhỏ. Vả lại từ xưa đến nay trong lịch sử nước nhà, cũng như của Trung Hoa, Nhật Bản, Đại Hàn và Ấn Độ, đă có rất nhiều ông Vua bỏ ngai vàng điện ngọc để đi tu, chứ chưa thấy một ông Vua nào từ nhà tu, bỏ sự tu hành để đi làm Vua cả. - Nếu đại huynh nói vậy th́ Chu Nguyên Chương triều nhà Minh bên Trung Hoa và Vua Lư Công Uẩn của Việt Nam ta, không phải là những ông Vua xuất thân từ cửa chùa sao? - Đúng là vậy! Nhưng trường hợp của Vua Lư Công Uẩn là v́ triều đ́nh Lê Long Đĩnh quá tồi bại. Nào hoang dâm vô đạo, nào chẻ mía trên đầu sư. Đâu có ai nở ḷng nào, nhất là thiền sư Vạn Hạnh “chấn tích trụ vương kỳ”. Nghĩa là chống gậy giữ nghiệp đế cho Vua. V́ ḷng dân, v́ thời thế, v́ vận nước v.v…Vả lại Lư Công Uẩn ở chùa lúc ấy là một việc chẳng đặng đừng. Thế ấy chẳng phải Công Uẩn tự chủ, là v́ con rơi nơi cửa Phật, c̣n ông đâu phải là người có ư xuất gia rồi bỏ việc tu hành để đi làm Vua đâu. C̣n Chu Nguyên Chương sáng Tổ của nhà Minh bên Trung Hoa vào thế kỷ thứ 13 cũng thế. Những người b́nh nam dẹp bắc xưa nay đâu phải lúc nào cũng thắng, mà lúc nguy khốn đâu có ai pḥ. Chỉ có cửa chùa là nơi che chở. Cho nên người xưa nói rằng: Người ta phù thạnh, chớ đâu có ai phù suy. Khi ân Vua lộc nước tṛn đầy, th́ kẻ hầu người hạ, nhưng lúc quốc sự nhiễu nhương, lúc ấy mới biết ai trung ai nịnh. Huống nữa là quê ta cũng như Trung Hoa hoặc Tây Tạng, có những người đáng lănh đạo đất nước, th́ việc ấy há có hại ǵ đâu. Triều Minh bên Trung Hoa, cũng đă 300 năm lịch sử từ thế kỷ thứ 13 đến đầu thế kỷ 17 (1640) chứ đâu có ít và triều Lư Việt Nam của ta cũng vậy thôi. Tuy là ông Vua xuất thân từ cửa chùa, nhưng hết ḷng chăn dân trị nước, xây chùa, dựng tháp khắp nơi, từ Hoa Lư đến Thăng Long, đâu đâu cũng thể hiện ḷng từ bi cao độ ấy. Vậy th́ đạo Phật có hại ǵ cho nước nhà. C̣n đạo Nho của chúng ta th́ sao, đệ hăy giở sử lại xem? - Quả thật là đệ nầy chẳng địch nổi lại đại huynh. Chắc là sau lần nầy đệ phải vào chùa để tương chao kinh kệ, mới có thể hiểu được những điều của đại huynh nói và từ đó cái nh́n của đệ mới có thể khác với ngày hôm nay chăng? Thế rồi, cả hai đều ra vườn chùa để ngoạn cảnh. Đây là hoa Hải Đường; nọ là Bạch Liên; Hồng Liên đang nở nhụy. Ở bên đồi kia là hoa Thung và hoa Huyên. Đây là hoa Vạn Thọ, hoa Thược Dược. Lại có cả hoa Lan và hoa Điệp. Bấy giờ họ mới thảo luận cùng nhau. - Hoa Vạn Thọ và Hoa Sen đệ đă biết rồi, c̣n hoa Thung và hoa Huyên, nghe nói hai hoa nầy tượng trưng cho cha và mẹ; nhưng Nho sinh như tụi nầy chưa hiểu rơ nghĩa lắm. Kính xin đại huynh v́ tiểu đệ mà giải bày. - Chữ Thung viết bằng Hán Văn gồm hai chữ ghép lại. Một bên là bộ Mộc, tức thuộc về cây cối, một bên là chữ Xuân tức là mùa xuân. Ư nói mùa Xuân th́ hoa nầy nở. - Hoa nào chẳng nở vào mùa Xuân? - Đệ nói như thế là sai rồi. Hoa Cúc nở vào mùa Thu, hoa Mai nở vào mùa Đông. - Xin đại huynh tiếp đi. - Chữ Thung cũng có nghĩa là đánh đập nữa. Ư nói người cha c̣n mạnh khoẻ hay dạy dỗ con bằng roi cây. Do vậy mà chữ Thung dùng để chỉ cho người cha là vậy. Ở Việt Nam ḿnh, tại chùa Hưng Phước nầy như đệ thấy đó có hai loại hoa Thung màu trắng và màu đỏ, đệ thấy đẹp không? - Đẹp th́ có đẹp; nhưng sao nghe đến đánh đập đệ ớn quá! C̣n hoa Huyên th́ sao? - Chữ Huyên viết bên trên có bộ Thảo; tức thuộc về cỏ, mà cỏ th́ mềm mại phải không đệ? cỏ cũng nở hoa phải không đệ? Bên dưới viết chữ Tuyên có nhiều nghĩa. Nhưng ở đây phải hiểu là bao la to lớn. V́ sao vậy? V́ ḷng của mẹ bao giờ cũng bao la như biển cả. Cây nầy tuy là cỏ; nhưng như đệ thấy đó, Hoa lá đều ăn được cả. Trong kinh thi đệ không nhớ rằng, “Uyên đắc Huyên thảo, ngôn thụ chi bối” sao? Nghĩa là sao được cỏ Huyên, tức cây nầy vậy. Cây mọc ở sau nhà phía bắc, tức dùng để chỉ hoa nầy. Nhà phía bắc là chỗ