Chương 8. Giữa Hai Chọn Lựa
Mấy ngày nay cảnh chùa Sắc Tứ Hưng Phước dường như cũng buồn theo với sự suy nghĩ sắp xếp của Thầy Ngộ Tánh. Bởi v́ Thầy có một quyết đ́nh tương đối đột ngột. Do vậy mà Thầy nh́n thấy bất cứ nơi đâu và bất cứ cái ǵ ở chùa nầy cũng đă là những kỷ niệm đáng trân quư, kể từ khi Thầy ấy vào chùa xuất gia, rồi đi tha phương cầu học; cho đến nay cũng đă hơn hai mươi năm rồi. Trong hai mươi năm đó biết bao nhiêu là buồn vui của cuộc đời Tăng sĩ. V́ vậy cho nên Thầy ngâm nho nhỏ hai câu thơ Kiều cho đỡ buồn. Bởi v́ chẳng ai trong lúc nầy có thể chia xẻ với Thầy được cả.
“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.“
Thầy bước ra sân nh́n hồ sen, nh́n những hoa mẫu đơn, hoa thược dược, hoa giấy, hoa cúc v.v... chúng vẫn đang khoe sắc thắm và dường như vẫn tươi cười trước những làn gió thổi qua. „Thiên nhiên bao giờ cũng đẹp cả. Tuy nó rất vô t́nh.“ Đó là lời dạy của Sư Cụ Từ Tâm đă dạy cho Ngộ Đạo và Ngộ Tánh từ thuở mới vào chùa. Bây giờ c̣n đâu nữa. Một người được tiến thân vùn vụt. Việc không đợi vẫn đến, việc không đáng ǵ cũng có người lo lắng chăm sóc. C̣n ḿnh vẫn hẩm hiu cô quạnh. Những ǵ ḿnh muốn tâm sự đâu biết nói với ai và nói ai sẽ hiểu. Vị Sư Đệ bây giờ đă được tấn phong lên Thượng Tọa rồi và uy tín càng ngày càng cao; nhưng tự bản thân ḿnh xét thấy không bằng Sư Đệ đă đành, đằng nầy con đường tu vốn sẽ mang đến cho con người ta cảnh giới giải thoát nhưng dường như ta vẫn c̣n bị ràng buộc và ta cố ngoi ra khỏi nhưng vẫn không thể nào vượt khỏi những dằn vặt của nội tâm. Thầy suy nghĩ thế rồi lên bàn Phật để lễ Phật tạ từ và trở về bàn Tổ đốt ba nén nhang khấn nguyện và sau đó th́ sụp lạy và bắt đầu tŕnh thưa:
“Nam Mô A Di Đà Phật. Kính bạch Sư Cụ. Con là Ngộ Tánh tức nho sinh Ngọc Minh thuở nào. Cái thuở mà đường công danh của con chưa trọn vẹn nhưng con có ư xuất gia tu học Ngài cũng đă rộng ḷng từ bi dung nạp và thuở ấy con cũng có nghe Thầy dặn rằng: con đường tu không dễ mà cũng chẳng khó. Nếu nói dễ th́ ai tu cũng đă thành chánh quả hết rồi. C̣n nói khó tại sao vẫn có người thành Phật thành Tổ. Tất cả đều do ở chính ḿnh. Con rất rơ về điều nầy; nhưng thật ra con không làm chủ con được nữa; nhất là việc kiểm soát tự chính ḿnh trong những cơn dục vọng nổi lên. Ngày con mới vô chùa, bao nhiêu niệm bao nhiêu ước mong đều đẹp và trắng thơm như bông hoa thiên lư trước chùa; nhưng dần dà tương chao vẫn chưa thấm, lại thêm những sắc màu của mỹ nhân đă làm cho tâm con xao xuyến. Lúc ấy con đă muốn xa Ngài, xa huynh đệ và cố bắt cho được bướm đang vờn; nhưng trong tay chẳng có ǵ. Vả lại Sư Cụ có dạy cho huynh đệ chúng con đi học đạo ở các nước lân bang. Con nghĩ đây là cơ hội tốt để con quên đi quá khứ. Mà thật vậy, khi con đến xứ người măi say mê nghiên cứu học hỏi; nên con đă quên đi tất cả. Chỉ thỉnh thoảng mới nhớ thôi. Nhưng không ngờ sau khi về lại chùa xưa, gặp lại giai nhân cũ. Ḷng con quặn thắt. Con muốn ré lên cho hả dạ là con yêu nàng; nhưng trên thật tế nàng có bao giờ yêu con đâu. Người con yêu mà lại không được yêu. C̣n người họ không yêu hoặc không biết yêu mà lại đi tỏ t́nh và cố bắt cho được con ong kia; nên cuối cùng phải vào tù ra khám. Con biết Sư Đệ con đă có căn tu từ trước. Do vậy mà bao nhiêu quyến rũ như công danh sắc đẹp mà cũng không màng. Con tin rằng Ngộ Đạo sẽ ngộ được tự tánh của ḿnh để được làm Phật làm Tổ sau nầy. C̣n con tuy Ngài đặt cho con cái pháp danh là Ngộ Tánh; nhưng tánh con vẫn c̣n hôn mê tục lụy quá. Con đă cố gượng mà gượng vẫn không nổi và con cũng biết rằng Ngài có giúp con th́ cũng chỉ giúp tiến lên thôi, chứ chẳng bao giờ giúp việc thoái lui cả; nhưng con quyết một điều là phải ra đời lập gia đ́nh cưới vợ, sinh con để cô Mỹ Lệ cũng biết rằng con không yêu được cô ta con vẫn c̣n có thể lấy những người đàn bà khác làm vợ, chứ đâu phải trên thế gian nầy chỉ có một ḿnh cô ta đâu. Con sẽ lấy người con yêu; chứ con không muốn lấy người yêu con. Con sẽ chủ động để trả nợ t́nh. Nợ ấy không biết là con có mắc nơi cô ấy không; nhưng con thiết nghĩ bây giờ con có ở chùa cũng vô bổ. V́ tâm con bây giờ đă hướng về hướng khác rồi. Con biết đây là điều tội lỗi; nhưng con mong rằng nếu trên bước đường thiên lư ấy rủi con có sa cơ thất thế kính mong Ngài cho con cơ hội để chuộc lại những lỗi lầm xưa và chỉ có cửa Phật mới có thể giúp con lúc ấy được.
Giờ đây con sẽ vào đời thực sự, không như là các vị Bồ Tát thỏng tay vào chợ để cứu đời, mà con, con sẽ lăn lộn trong đời cho hả dạ một kiếp nhân sinh.
Cúi xin Ngài chấp nhận cho con lời van vái nầy.
Nam Mô Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát.“
Ngộ Đạo ngồi phía sau bàn Tổ để lắng nghe những lời bộc bạch của Ngộ Tánh từ đầu đến cuối ; nhưng có lẽ Ngộ Tánh không biết. V́ lẽ mấy hôm nay thấy Ngộ Tánh buồn; nên mọi cử chỉ của Ngộ Tánh đều được Thượng Tọa Ngộ Đạo theo dơi và cũng không ngờ rằng Ngộ Tánh có cái quyết định đường đột như thế. Chỉ có đi lấy vợ để báo thù th́ đâu có ư nghĩa ǵ. Ngộ Đạo tằng hắng một tiếng lớn để cho Ngộ Tánh biết là có sự hiện diện của ḿnh và Ngộ Tánh khựng lại trước cái lạy thứ ba và tự biết rằng những điều than thở vái van nảy giờ Ngộ Đạo đă nghe được hết rồi.
- A Di Đà Phật! Chào Sư Huynh.
- Chắc là Thầy, à quên Thượng Tọa đă nghe hết những lời của Huynh nầy thổ lộ cùng giác linh Sư Cụ?
- Dĩ nhiên là vậy và xin Sư Huynh cảm thông cho sự đường đột ấy.
- Lẽ ra sẽ nói với Đệ vài lời trước khi từ giả nơi đây; nhưng bây giờ th́ Đệ đă rơ hết rồi. Ta xin cảm ơn đời, cảm ơn người, cảm ơn Đàn Na Tín Thí đă nuôi ta mấy chục năm nay.
- Dĩ nhiên là chúng ḿnh sẽ không quên nhau được. Đệ nhớ những ngày tháng chúng ta vẫn c̣n ở bên Sư Cụ. Nhớ những bài học vở ḷng về Qui Sơn Cảnh Sách, nhớ những ngày tháng khó khăn khi tha phương cầu học.
- Ta biết vậy, nhưng chẳng có thể làm ǵ hơn, khi tâm ḿnh vẫn c̣n chất đầy những khổ đau và ước muốn về ái dục. Nếu ta có đem giới luật đè lên cũng giống như là đá đè lên cỏ; cỏ vẫn mọc, ta biết ta tội lỗi; nhưng giờ ta đă quyết.
- Đường đời muôn vạn nẽo khó lường, Sư Huynh khá bảo trọng. Sở dĩ người ta quư hoa sen là v́ hoa sen tuy mọc trong bùn lầy nhưng vẫn không bị bùn lầy làm vẩn đục. Chứ nếu hoa sen bị vẩn đục và không tỏa hương thơm ngát để cống hiến cho đời th́ hoa sen đâu c̣n giá trị ǵ cao quư nữa.
- Đệ nói đúng. Điều ấy không sai với chân lư. Nhưng ta chỉ có sức chịu đựng đến đây mà thôi.
- Đây là một ít hành trang xin tặng Sư Huynh và khi nào Sư Huynh cần đến Đệ th́ Đệ nầy sẽ không từ chối.
- Mô Phật! Xin cảm ơn và bây giờ Huynh xuống núi đây.
- A Di Đà Phật! Chúc Huynh đi vào đời mạnh khỏe.
Sau khi Ngộ Tánh đi rồi, Ngộ Đạo trở về pḥng ḿnh và Thầy tự nghĩ về sự quyết định có tính cách cương quyết và khó nói của Ngộ Tánh; nhưng biết làm sao hơn. Như thế vẫn c̣n tốt hơn là trong khi thân ở chùa mà tâm th́ đi chơi ở nơi khác. Ngày xưa Ngộ Đạo khi nghe một người đă đi xuất gia mà hoàn tục, Ngộ Đạo không thích lắm. V́ bảo rằng: “Tu th́ phải tu cho trót và gọt th́ phải gọt cho trơn.“ Nếu đi tu, nữa đường mà hoàn tục tránh sao khỏi miệng đời quở trách là: „ông ấy tu ǵ, có mà tu hú cá ṃi th́ có. “Lúc ấy Ngộ Đạo cũng hoàn toàn đồng ư với suy nghĩ nầy; nhưng bây giờ th́ Ngộ Đạo hiểu khác. Người phát tâm xuất gia cũng giống như là một người đang phát nguyện đi trên con đường giải thoát; nhưng suốt cả một lộ tŕnh sanh tử ấy. Nếu anh không kham nổi, muốn để gánh giải thoát xuống để nghỉ nghơi trong kiếp luân hồi nầy, ví như Ngộ Tánh là một trường hợp điển h́nh, th́ ta cũng chẳng có quyền ǵ để bắt buộc anh ta phải gánh đi tiếp tục nữa, trong khi anh ta không đủ sức để gánh cái gánh nặng kia. Dẫu sao đi nữa anh ta cũng đă gánh đi được một đoạn đường. Nếu đời sau anh ta sanh ra làm người lại và muốn tiếp tục gánh vác công việc của người xuất gia, lúc ấy hẳn không muộn; hoặc giả ngay cả trong đời nầy, nếu anh ta trở lại cuộc đời tu niệm th́ cũng tốt thôi.
Ngộ Đạo thầm nghĩ sao mà Sư Cụ ḿnh tài t́nh đến thế. Những ǵ Ngài dự định hay những ǵ Ngài cảnh báo trước đều đúng trăm phần trăm, mà chỉ có những bậc tiên tri hay những bậc chứng đạo mới có thể rơ biết được như thế. Nhưng theo lời tiên đoán của Sư Cụ cuộc đời của Ngộ Tánh vẫn chưa dừng nghỉ ở đây đâu. C̣n phải lặn hụp với tử sinh, lận đận với đường đời trong nhiều trận thử thách nữa. Do vậy Ngộ Đạo sẵn sàng giúp đỡ anh ta, nếu anh ta có một ngày nào đó quay đầu trở lại chùa xưa và gặp lại người bạn cũ.
Ngộ Tánh vẩy tay chào mọi người và chào từ biệt ngôi chùa thân yêu; nơi đây đă dưỡng nuôi anh ta cả hơn hai mươi năm trường. Ngộ Tánh bây giờ không mặc áo dài nữa mà chỉ mặc trên người một bộ áo bà ba như lúc mới đến chùa. C̣n tất cả y áo Ngộ Tánh đă trả lại cho chùa và trao cho Ngộ Đạo giữ lại dùm.
Đang đi xuống núi th́ bổng nhiên Vạn Tâm, người bạn cũ thuở c̣n là Nho sinh xuấn hiện. Hai người gặp nhau rất ngỡ ngàng và Vạn Tâm mở đầu:
- Sư Huynh đi đâu vậy?
- Sư Huynh xuống núi, à mà bây giờ hết Sư Huynh rồi.
- Sao lạ vậy?
- Đâu có ǵ là lạ. V́ không muốn trở thành Ḥa Thượng vậy thôi.
- Trong khi đó Vạn Tâm nầy muốn trở thành Ḥa Thượng đó.
- V́ sao vậy?
- V́ chán đời quá rồi.
- À! Ngươi th́ chán đời. C̣n ta th́ ngấy cảnh đạo quá. Ngày hai buổi cứ sớm Kinh chiều Kệ rồi sớm Kệ chiều Kinh suốt mấy chục năm trời đâu có thay đổi ǵ đâu. V́ vậy bây giờ ta muốn thay đổi vậy.
- Sư Huynh muốn làm cách mạng?
- Nói vậy cũng không đúng. V́ cách mạng là thay cũ đổi mới và cái mới ấy phải khá hơn cái cũ mới gọi là cách mạng. C̣n việc ta làm nó cũ x́ và xưa như trái đất; chứ không có ǵ mới mẻ cả, nên không thể gọi là cách mạng được.
- Nhưng ngày xưa Sư Huynh tự nguyện đi xuất gia và thưa với Sư Cụ; trong khi gia đ́nh không đồng ư th́ anh cũng quyết chí đi cho được. C̣n bây giờ ai khuyến khích anh trở về lại với cái vũng bùn đau khổ của thế nhân nầy vậy?
- Dĩ nhiên là cũng tự nguyện thôi. Ngày trước khi xuất gia ḿnh nguyện thực hành Bồ Tát đạo đi vào đời để độ sanh. C̣n bây giờ ḿnh muốn đời độ lại ḿnh.
- Sư Huynh nói ǵ mà kỳ quặc quá vậy. Nhưng thôi để Đệ hỏi lại cho rơ, chứ không sau nầy Đệ cũng sẽ hối hận nữa. Vậy đi xuất gia có cái ǵ khó và cái ǵ dễ?
- Cái khó và dễ th́ khó nói lắm. Tùy theo mỗi người. Hể ḿnh bảo khó là việc ấy khó, ḿnh bảo dễ là việc ấy dễ. Nhưng thực ra khó nhất là tự làm chủ lấy ḿnh. Nếu ḿnh không tự làm chủ lấy ḿnh những việc hằng ngày xảy ra nhan nhản trong cuộc đời như tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, địa vị, ăn uống v.v... nó sẽ đánh ḿnh gục trước khi ḿnh muốn chuyển nó. C̣n dễ th́ quá dễ. V́ qua một cơn ngứa của thân thể và da thịt th́ ta sẽ trở lại b́nh thường. Tất cả chỉ là mộng; nhưng v́ ta tưởng thật nên ta mới bị nó dụ dỗ.
- Vậy Huynh xem thử Đệ đây có xuất gia được không?
- Ai đi lại không được. Cửa chùa rộng mở mà; nhưng liệu rằng trong cái rộng răi thênh thang như thái hư đó, tâm Đệ có đủ rộng để dung chứa không vậy?
- À! Th́ Thiện Tài Đồng Tử trong Kinh Hoa Nghiêm đă đi tham bái năm mươi ba quốc độ và khi trở về lại chốn xưa th́ cũng chỉ có tâm ḿnh là chính.
- Đúng là vậy. Nhưng ai biết tâm ḿnh đang ở đâu. Do vậy mới vào ra ba cơi xuống lên sáu đường.
- Ư nghĩa của việc xuất gia ra sao và Huynh đă thực chứng cái ǵ mà xuống núi sớm vậy; trong khi Đệ vẫn muốn lên núi?
- Th́ xuất có nghĩa là ra và gia có nghĩa là nhà. Nhưng nhà ở đây gồm ba loại là nhà thế tục, nhà phiền năo và nhà tam giới. Đệ muốn ra khỏi nhà nào?
- Nhà nào cũng muốn ra khỏi hết. V́ Đệ chán cho cái cuộc sống gia đ́nh lắm rồi.
- Đệ kể lại cho Huynh xem, sao lâu quá chẳng gặp nhau chắc có rất nhiều thay đổi?
- Đúng vậy Huynh ơi! Ngày chia tay với Huynh đó Đệ trở về buồn lắm, thi đâu hỏng đó. V́ vậy phải về quê làm ruộng. Đúng là: „Văn chương phú lục chẳng hay, trở về làng cũ học cày cho xong.“ Là câu nói của ông bà ḿnh ngày xưa mà. Ở nông thôn th́ đâu có ǵ vui. Ngày lại tháng qua Đệ đi lấy vợ và sinh con; nhưng rồi đâu có hạnh phúc ǵ. Mới đầu th́ cái ǵ cũng hay cũng đẹp, giống như những cành hoa vậy, ta đứng xa trông thấy mỹ miều; nhưng gần rồi th́ thấy nó cũng tầm thường lắm, mà gần lâu lại sinh mùi, không của ḿnh th́ cũng của đối phương. Nhất là khi không có tiền để lo cho gia đ́nh th́ đó là nổi khổ tâm, đồng thời t́nh cảm không đáp ứng đủ gia đ́nh sẽ tan nát. C̣n con cái nữa mà chi. Đúng là „Con là nợ vợ là oan gia“ mà. Biết vậy nhưng sao ai cũng nhào vô hết.
- Té ra Đệ muốn làm Ḥa Thượng là v́ không chống chọi lại với đời sao?
- Dĩ nhiên không phải v́ đời đen bạc mà Đệ muốn đi tu; nhưng đi tu là Đệ muốn thoát ra khỏi cái buộc ràng đó chứ. C̣n Huynh sao đă thoát được rồi mà bây giờ lại muốn bước trở vô lại?
- Đúng là cái ṿng lẩn quẩn. Khi tâm ta yên th́ những lúc thiền định rất có kết quả; nhưng khi tâm ta động đa phần ngồi quán Phật cứ ra quán em hoài vậy đó.
- Em nào?
- Th́ em ḿnh tưởng tượng ra đó.
- Đó chỉ là ảo ảnh mà?
- Dĩ nhiên là ảo ảnh; nhưng v́ ḿnh chưa làm chủ được ḿnh cho nên ta vẫn c̣n lẩn quẩn. Đây là nguyên nhân chính của ta. Thật ra ngày Sư Cụ c̣n hiện tiền Sư Cụ cũng thương ta giống như Ngộ Đạo vậy. Nhưng ngày qua tháng lại có bóng dáng giai nhân đi lễ Phật, khiến tâm ta bị động và sóng t́nh đă nổi dậy trong ta, ta không thể nào kiềm hăm nổi. V́ vậy ta đă đem ḷng thương nàng. Nàng ấy là ai chắc Đệ biết rồi. Đó là Mỹ Lệ con quan Tể Tướng đương triều. Ban đầu ta ngở rằng nàng để ư đến ta; nhưng dần dần ta biết nàng đă chẳng hề đoái hoài ǵ cái t́nh cảm của ta đối với nàng cả. Trong khi đó nàng lại đi thương Ngộ Đạo, mà Ngộ Đạo đâu có bao giờ thương cô ta đâu và sự kiện chùa Hưng Phước cũng như việc cô Mỹ Lệ tù tội v́ sao chắc là Đệ đă hiểu rồi. Tức v́ yêu không được, cho nên ta phải trả thù cho chữ yêu mà thôi. Lư do chỉ có vậy.
- Nếu vậy th́ tầm thường lắm. V́ đi lên mới khó, chứ đi xuống ai mà đi không được. Không cố gắng Huynh cũng có thể bị tuột xuống dốc như thường và bây giờ chính là lúc Huynh muốn tuột dốc phải không?
- Bây giờ th́ mọi việc đă an bài.
- Ai đă an bài cho Huynh đâu. Chính Huynh tự nguyện làm Bồ Tát để độ người, rồi bây giờ muốn người khác độ ḿnh là nghĩa làm sao? Có lẽ do Huynh không chuyên tŕ giới luật mới ra như vậy?
- Đúng thế, giới luật mà giữ vẹn tṛn th́ giống như là vật cản che cho các căn của ḿnh. Trong khi đó cửa nhà của ta không có đóng cho nên gió nghiệp cứ lai văng hoài.
- Đệ có nghe Phật dạy trong Kinh về câu chuyện con rùa và con dă can. Không biết Huynh có nhớ chăng?
- Bây giờ th́ quên hết cả rồi.
- Con rùa đang ḅ đi trên đường, bổng dưng gặp con dă can. Dĩ nhiên là con rùa không thể tới lui ǵ được nữa, bèn rút hết đầu và bốn chân vào trong để giữ ǵn và chờ đợi. Trong khi đó con dă can chạy lại và ngồi chờ khi nào con rùa tḥ ra một chân th́ nó sẽ ngoạm liền và sẽ ăn thịt con rùa. Chờ hoài nhưng con rùa vẫn kiên nhẫn không tḥ đầu và chân ra. Cuối cùng con dă can bỏ đi. Như thế đó, nếu người xuất gia biết giữ ǵn các căn của ḿnh giống như con rùa vậy th́ đâu có phá giới và đâu có mất thân huệ mạng. Trong khi Huynh đă làm được người xuất gia mà Huynh không lo ǵn giữ các căn, thỉnh thoảng c̣n muốn buông tay vào đời hay thỏng chân vào chợ, trước sau ǵ cũng bị dă can ăn thịt. Đệ đây đă bầm ḿnh rồi. Bây giờ xin chừa. C̣n Huynh muốn nguyện sống trong cuộc đời thế tục th́ cứ xin tự nhiên.
- Vậy là cái ǵ tốt hơn?
- Dĩ nhiên Đạo vẫn tốt hơn; nhưng đôi khi ḿnh làm không tṛn bổn phận ḿnh hay đổ thừa lỗi nầy cho người nầy người kia. V́ thế, v́ thế nên tôi không tu được. V́ Thầy đó, bà đó, chùa đó khó quá tôi không thể nào tu ở đó. Như vậy ḿnh đi xuất gia là v́ ông đó, bà đó, chùa đó hay là v́ sự cầu giải thoát cho chính ḿnh. Nếu việc ǵ mà thuận với ḿnh th́ bảo rằng nhân tốt duyên lành. C̣n việc ǵ mà không thuận với ḿnh lại bảo rằng nghiệp. Nhưng Phật dạy rằng nghiệp dẫu lành dẫu dữ ḿnh cũng có thể chuyển nghiệp được mà. Thực sự ra ái t́nh nó cũng giống như là cây kim và sợi chỉ vậy. Nếu cây kim để yên th́ sợi chỉ mới xâu qua lỗ kim được. Nếu cây kim cứ xoay tṛn như con rùa rút đầu cổ và chân vào, làm sao sợi chỉ có thể xâu thông qua được. Đau lắm, nhức lắm Huynh ơi. Cuộc đời vui đâu chẳng thấy nhưng khổ lại nhiều.
- Như vậy hóa ra những người đi tu là những người trốn tránh đời sao?
- Thật sự ra không phải là trốn, mà v́ ḿnh đă biết bộ mặt thật của đời rồi. Nó không thật, nó toàn là đồ giả không hà, th́ ḿnh nhận nó làm ruột thịt làm ǵ nữa. Đó mới là tỉnh thức.
- Thế Đệ đă tỉnh thức chưa?
- Sáng mắt rồi nên mới t́m lên chùa đây nầy. Trong khi đó Huynh trở về lại cuộc đời thế tục th́ Đệ buồn lắm.
- Biết tính sao hơn khi mà tâm ḿnh đă không tự làm chủ được ḿnh.
- Th́ ở đời cũng thế. Đường đời muôn vạn nẽo chứ đâu có phải đơn giản ǵ.
- Nhưng tâm ta đă quyết.
- Thôi xin chào Huynh. Nếu Huynh đă một ḷng như thế.
Thầy Ngộ Tánh của ngày nào đường đường là một vị Tỳ Kheo Tăng của Sắc Tứ Hưng Phước Tự, c̣n bây giờ Thầy chỉ nguyện ḿnh trở thành một cư sĩ với cái tên gọi Ngọc Minh của cha mẹ đặt cho ngày nào, để Thầy trở về đời sống thế tục, sống như bao nhiêu người khác đang sống và biết đâu ḿnh sống trong đời thường như thế dễ độ cho đời hơn là ở chỗ cao sang quyền quư hay nơi chốn chùa chiền lúc nào cũng lấy đạo đức làm mô phạm và nói ra bất cứ cái ǵ là phải như thế nầy hay như thế kia mới được. Nếu không sẽ phạm và mất hết phước đức v.v... khi người ta có quyền và nhất là những người Tăng Sĩ đang được mọi người cung kính th́ nói cái ǵ mà Phật Tử chẳng nghe. Chi bằng bây giờ trong tay ta chẳng có ǵ cả, ta thử vào đời xem thử ta có thể chuyển đời được như ư ta muốn chăng. Suy nghĩ mông lung như thế và chàng Ngọc Minh đă trở về nhà cũ của cha mẹ ḿnh lúc nào chẳng hay biết. Nhà bây giờ chẳng c̣n ai, chỉ trừ cây khế già đang sống trơ vơ trước ngơ mà lúc nhỏ Ngọc Minh thường cùng với bọn nhỏ leo trèo và hái trái để ăn. C̣n cha mẹ chàng đă quá văng từ lâu. Ở nơi nhà nầy chỉ c̣n một bà lăo giúp việc. Khi lăo thấy Ngọc Minh về th́ bà thở dài đứt ruột và lên tiếng.
- Thế là Thầy đă về?
- Bây giờ không c̣n là Thầy nữa mà chỉ là một Ngọc Minh của ngày nào thôi. Cụ cứ xem như b́nh thường không có ǵ phải khách sáo cả.
- Già nầy chỉ c̣n một ḿnh sống thui thủi nơi đây. Nếu có cậu về sống cũng ấm cúng thêm chứ có sao đâu; nhưng dự định tương lai của cậu sẽ như thế nào?
- Tôi sẽ lấy vợ.
- Lấy vợ? Lấy vợ rồi lấy ǵ cho vợ, rồi con... sau nầy sẽ sinh sống với nhau. Bao nhiêu tiền của ruộng đất sau khi ông bà ra đi cũng chẳng c̣n ǵ cả. V́ phải lo thuốc thang cho hai cụ và làm lễ tống táng cho được đàng hoàng, kẻo không th́ thế gian lâu nay cũng thường hay nói là “ma chê cưới trách“ mà. Do vậy nhà chả c̣n ǵ.
- Tôi sẽ làm lại từ đầu.
- Nhưng với cậu chỉ toàn là hai tay trắng của bạch diện thư sinh ngày nào mà?
- Tôi có một ít vốn của bạn tôi đă cho.
- Nhưng cái vốn vào đời đâu chỉ là tiền bạc. Nào là kinh nghiệm sống, lanh lợi, địa vị v.v... nhưng so ra sau khi cậu đi xuất gia ở cửa không ấy chắc cậu cũng đă chẳng gặt hái được ǵ. Bây giờ về lại sống cuộc đời b́nh thường nầy nó không đơn giản đâu cậu ơi. Già nầy sống kéo lê cuộc sống và muốn về chầu Phật cho xong; chứ ở trong thế giới nầy nó khổ tâm lắm. Làm thế nào họ cũng chẳng vừa ḷng và dẫu có là ǵ đi chăng nữa cũng chẳng qua hai chữ duyên nghiệp và phước đức của ông bà để lại mà thôi.
- Xin cảm ơn Cụ và tôi sẽ cố gắng hết ḿnh để lo cho cuộc sống nầy.
Sau khi đối đáp xong với một người giúp việc đă từng trải việc đời. Ngọc Minh có một chút suy nghĩ. Nhưng chàng chẳng quan tâm. V́ chàng nghĩ rằng ḿnh phải lấy vợ và lập gia đ́nh để trả thù tiểu thơ Mỹ Lệ, v́ ḿnh yêu mà chẳng được yêu. Chỉ đơn giản vậy thôi. C̣n bao nhiêu chuyện khác nữa sẽ hạ hồi phân giải.
Cuối cùng chàng cũng đă t́m được một cô gái trung niên vừa ư. V́ tuổi chàng bây giờ cũng ngấp nghé năm mươi rồi, đâu có c̣n thanh xuân ǵ nữa mà lựa chọn. Tuy tuổi tác khác nhau nhiều nhưng lúc đầu họ sống với nhau rất là hạnh phúc. V́ họ chỉ đối đăi với nhau bằng những cử chỉ chân t́nh và chia xẻ nhau trong từng cái khó khăn mệt nhọc. Ban đầu họ tặng nhau bằng những nụ hoa hồng khi chưa cưới và dần dà những cánh hoa ấy lơi bớt đi. Có lẽ Ngọc Minh thấy những câu chuyện vào đề đă đủ. Sau khi cưới nhau họ chỉ tặng cho nhau cái ǵ đó thật cần thiết khi có lễ trọng trong năm như Tết nhứt chẳng hạn và sau hai ba năm, khi mà họ đă có hai mặt con với nhau th́ bây giờ hầu như không c̣n tặng cho nhau cái ǵ nữa cả, mà thay vào đó là những lời chanh chua khó nuốt. Ngọc Minh suy nghĩ hoài nhưng chẳng có câu trả lời. Tại sao khi người ta thương yêu nhau người ta hay quên đi tất cả, chỉ thấy cái tốt của người khác và che đậy cũng như tha thứ cho nhau những sai trái. Đến khi không vừa ư với nhau, không có lời xấu ác nào mà không xử dụng đến. Có lẽ để cho thỏa măn tự ngă của mỗi người. Chàng là người đàn ông, chàng cũng có cái mặc cảm chứ. Tuy không phải là mặc cảm tội lỗi, v́ chàng đâu có làm ǵ nên tội lỗi. Nếu có, chỉ là cái tội nghèo và không có tiền lo cho vợ con thôi. Nhiều lúc như thế Ngọc Minh nghĩ đến Vạn Tâm, nhưng Vạn Tâm cũng nghèo xơ xác và hắn ta cũng có vẻ chán đời, chỉ muốn đi tu thôi, th́ c̣n nhờ cậy ǵ được. C̣n Thượng Tọa Thích Ngộ Đạo bây giờ đă cao ngất ṭa sen, đạo đức và địa vị chẳng ai bằng; nhưng không lẽ ta lại trở lại chốn chùa cũ để xin ăn bám, mà c̣n phải lo cho vợ con nữa th́ quả là điều mà lương tâm của Ngọc Minh không cho phép. Chàng suy đi nghĩ lại nhiều kế sách mà đă chẳng có một phương pháp nào có thể thực hiện để có nhiều tiền cả. Phần th́ vợ khó chịu, con la khóc. Phần th́ Ngọc Minh cũng chẳng có một nghề nghiệp ǵ trong tay. Vả lại tuổi cũng đă lớn rồi, đâu phải dễ ǵ t́m được công việc làm. Hay là ta dạy học tại nhà. V́ chữ Thánh Hiền ta vẫn có. Nhưng chỉ dạy học th́ làm sao mà giàu có được. Người dạy học chỉ giàu chữ nghĩa, chứ không giàu tiền bạc. Chàng suy đi nghĩ lại nhiều cách mà đă chẳng t́m ra một hướng giải quyết nào cả, một hôm nhân có việc trong nhà nên cô vợ lớn giọng với chàng.
- Anh tính sao th́ tính chứ tôi chịu không nổi nữa rồi. Nhà ḿnh đă có tới bốn miệng ăn lại có thêm một lăo già ăn không ngồi rồi, chỉ có bám hại, không làm sao mà ngóc đầu lên nổi đây. Ḿnh làm sao đấy th́ làm.
- Dù sao đi nữa th́ Cụ cũng đă ở với cha mẹ anh từ xa xưa rồi và bây giờ ḿnh phải có bổn phận.
- Bổn phận? Vậy th́ ai phải có bổn phận với vợ con anh. Anh chỉ có được cái lợi khẩu của một gă nho sinh và cái làm biếng. Ngoài ra mấy mươi năm ở chùa anh đă chẳng làm nên tích sự ǵ mà lúc nào cũng dạy chuyện đạo đức nhân nghĩa. Miệng nói đạo đức mà bụng đói thi sao đây? Anh có bằng ḷng với hiện tại không và con anh, tương lai của chúng nó anh phải giải quyết như thế nào? không lẽ tôi phải cưu mang đèo bồng tất cả?
Chàng nghe những nổi đay nghiến của vợ mà tan nát cả ḷng ḿnh. Chàng không ngờ là cái kết quả của sự trả thù cho t́nh yêu nó là thế. Do vậy mà trong „Thập Nhị Nhân Duyên“ Phật dạy rất chí lư. Chúng sanh v́ vô minh mà bị đắm say trong sanh tử và trong „Tứ Thập Nhị Chương“ Ngọc Minh cũng đă có học rồi. Trong đó ví con người nếu lỡ vào tù tội th́ cũng có ngày ra khỏi tù; nhưng khi con người bị ái dục sai sử muôn vạn kiếp cũng khó ra, nhưng lúc ấy là lúc ấy, chàng đâu có bao giờ quan tâm. Vả lại lời dạy ấy của Sư Cụ Từ Tâm hay của những vị Thầy Giáo Thọ khác nó cũng chỉ từ chữ nghĩa, sách vở. C̣n bây giờ nó là một bài học sống, rất thực tế; đang ở ngay trước mắt ḿnh chứ nào đâu có xa xôi ǵ. Làm sao giải quyết đây. Rơ ràng chữ „ái“ nó chỉ đơn giản như thế mà mọi người đều khó dứt trừ. Chàng nhớ lại khi chàng được làm lễ cho xuất gia Sư Cụ Từ Tâm có xướng bài kệ hay lắm như sau:
“Hủy-h́nh thủ chí tiết,
Cắt ái từ sở thân,
Xuất gia hoằng Thánh Đạo,
Thệ độ nhứt thế nhân.“
Nam Mô Ly Cấu Địa Bồ Tát.
Các Bồ Tát đều ĺa xa chỗ đất dơ nhớp của thế gian nầy. Mặc dầu các Ngài là những bậc đă chứng đắc được những cái ǵ của vô thường sanh diệt và người xuất gia là người phải cắt giây ái, từ bỏ cái ân của những người thân kẻ thuộc trong gia đ́nh và để hoằng dương Thánh Đạo. Cái đạo mà đă một thời chính Đức Phật cũng đă bỏ cung vàng điện ngọc, vợ đẹp con ngoan để ra đi t́m chân lư. C̣n ta, ta